Đổi mới giáo dục, tăng đào tạo thực hành để đáp ứng nhu cầu thị trường lao động

Ngày 30/8, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà ký quyết định ban hành Kế hoạch thực hiện Kết luận số 62 của Ban Bí thư về nâng cao năng suất lao động gắn với phát triển thị trường lao động. Một trong những định hướng đáng chú ý của kế hoạch là đổi mới giáo dục và đào tạo theo hướng giảm coi trọng bằng cấp, tăng chú trọng kỹ năng nghề, năng lực thực hành và khả năng thích ứng với công việc. Đây được xem là bước chuyển cần thiết nhằm nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và đáp ứng tốt hơn yêu cầu của thị trường lao động.

Chuyển từ coi trọng bằng cấp sang đánh giá năng lực

Theo kế hoạch, cách thức đào tạo và đánh giá người lao động sẽ được đổi mới theo hướng đề cao kỹ năng nghề, năng lực thực hành, khả năng thích ứng và hiệu quả công việc. Thay vì chỉ tập trung vào văn bằng, người lao động cần có khả năng vận dụng kiến thức vào thực tế, đáp ứng yêu cầu của vị trí việc làm và chủ động cập nhật những kỹ năng mới.

Cùng với đó, hệ thống học tập suốt đời sẽ tiếp tục được phát triển. Người lao động có thể thường xuyên bổ sung kiến thức, đào tạo lại và nâng cao kỹ năng để thích ứng với những thay đổi của thị trường. Định hướng này cũng cho thấy vai trò của giáo dục đang dần chuyển từ việc cung cấp kiến thức nền tảng sang chuẩn bị cho người học năng lực làm việc và khả năng phát triển lâu dài trong nghề nghiệp.

Đổi mới chương trình, tăng đào tạo thực hành

Bộ Giáo dục và Đào tạo được giao xây dựng chiến lược phát triển nguồn nhân lực quốc gia, ưu tiên nhân lực chất lượng cao, nhân lực kỹ thuật, nhân lực số và lao động phục vụ các ngành chiến lược. Nội dung và phương thức đào tạo sẽ được đổi mới theo hướng mở, linh hoạt, bám sát nhu cầu tuyển dụng của doanh nghiệp và sự thay đổi nhanh chóng của công nghệ.

Các mô hình đào tạo nghề kép, đào tạo thực hành, đào tạo theo đơn đặt hàng hoặc theo vị trí việc làm sẽ được nghiên cứu, nhân rộng. Qua đó, quá trình đào tạo có thể gắn chặt hơn với yêu cầu thực tế của từng ngành nghề.

Đặc biệt, doanh nghiệp được khuyến khích tham gia vào nhiều khâu của quá trình đào tạo, từ xây dựng chương trình, tổ chức đào tạo đến đánh giá và tuyển dụng người lao động sau khi tốt nghiệp. Chính sách hỗ trợ doanh nghiệp đào tạo, đào tạo lại và phát triển kỹ năng cho người lao động dự kiến được hoàn thiện trong năm 2027.

Chú trọng nhân lực kỹ thuật, kỹ năng số và nghề mới

Sự phát triển của tự động hóa, trí tuệ nhân tạo, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh đang làm thay đổi yêu cầu đối với nhiều vị trí việc làm. Vì vậy, kế hoạch cũng đặt mục tiêu hỗ trợ người lao động bổ sung những kỹ năng phù hợp với sự thay đổi này.

Những người làm việc trong các ngành chịu tác động mạnh của tự động hóa và đổi mới công nghệ sẽ được hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp, nâng cao kỹ năng số, kỹ năng về trí tuệ nhân tạo, kỹ năng xanh và kỹ năng nghề.

Bên cạnh đó, các chương trình đào tạo kỹ sư thực hành, nhân lực kỹ thuật cao và những nghề mới phát sinh từ chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, già hóa dân số và đổi mới công nghệ cũng được chú trọng phát triển.

Mạng lưới đào tạo nhân lực chất lượng cao sẽ được gắn với các ngành công nghiệp trọng điểm, khu công nghệ cao, trung tâm đổi mới sáng tạo, vùng kinh tế động lực và những địa bàn chiến lược.

Tăng hướng nghiệp, phân luồng và liên thông đào tạo

Kế hoạch cũng đặt ra yêu cầu tăng cường hướng nghiệp, phân luồng học sinh sau trung học cơ sở. Bộ Giáo dục và Đào tạo được giao nghiên cứu mô hình trung học nghề 9+ theo chuẩn quốc tế và nhu cầu của thị trường.

Mô hình này hướng tới việc kết hợp kiến thức phổ thông với đào tạo nghề, giúp người học vừa hoàn thành chương trình trung học, vừa đạt trình độ nghề để có thể sớm tham gia thị trường lao động hoặc tiếp tục học lên.

Giáo dục phổ thông, giáo dục nghề nghiệp và giáo dục đại học cũng sẽ được tăng khả năng liên thông. Người học từ đó có thêm lựa chọn chuyển tiếp giữa các bậc và trình độ đào tạo phù hợp với năng lực, điều kiện và định hướng nghề nghiệp. Đây cũng là một phần quan trọng trong việc xây dựng hệ thống học tập linh hoạt, tạo điều kiện để người học có thể tiếp tục nâng cao trình độ trong những giai đoạn khác nhau của cuộc đời.

Đào tạo gắn với việc làm – yêu cầu ngày càng rõ của thị trường lao động

Kế hoạch thực hiện Kết luận số 62 gồm 8 nhóm nhiệm vụ, hướng tới nâng cao chất lượng lao động, tạo thêm việc làm có năng suất và thu nhập cao, đồng thời xây dựng thị trường lao động hiện đại, linh hoạt và hiệu quả.

Định hướng này đặt ra yêu cầu ngày càng rõ đối với các cơ sở đào tạo: chương trình học không chỉ cung cấp kiến thức mà còn phải giúp người học hình thành kỹ năng nghề, khả năng ứng dụng và thích ứng với yêu cầu thực tế. Với giáo dục nghề nghiệp, việc tăng cường tính thực hành, cập nhật nội dung đào tạo theo nhu cầu của thị trường và tạo điều kiện học tập linh hoạt sẽ ngày càng trở nên cần thiết.

Đây cũng là hướng tiếp cận phù hợp với hệ Cao đẳng từ xa tại Trường Cao đẳng Thương mại và Du lịch Hà Nội (HCCT). Hình thức đào tạo từ xa tạo thêm lựa chọn cho những người muốn nâng cao trình độ nhưng khó sắp xếp thời gian học tập theo hình thức tập trung. Trong bối cảnh thị trường lao động ngày càng coi trọng năng lực thực tế, học cao đẳng từ xa không chỉ là lựa chọn về hình thức học mà còn mở ra cơ hội để người học chủ động bổ sung kiến thức, hoàn thiện kỹ năng và nâng cao năng lực nghề nghiệp song song với công việc hiện tại. Sự chuyển dịch từ “trọng bằng cấp” sang “trọng năng lực” vì thế cũng đặt ra một hướng đi rõ ràng cho người học: học để có kiến thức, rèn kỹ năng để làm việc và chủ động cập nhật năng lực để thích ứng với thị trường lao động.

Nguồn: vnexpress